Sac Metal Tasarım & İmalat (DFM) Kontrol Listesi
BDT Yazılım Mühendislik & CAD/CAM Destek Merkezi | www.bdtyazilim.com
Sac Metal İmalat & Tasarım (DFM) Kontrol Listesi
Sac parçalarınızı kesime ve büküme göndermeden önce 14 kritik tasarım kuralını interaktif olarak test edin. Olası kafa çarpmalarını, büküm yırtılmalarını ve montaj firelerini engelleyin; atölyeniz için profesyonel Lazer & Büküm İş Emri PDF Formu oluşturun.
İmal Edeceğiniz Sac Kalınlığını ve Malzemesini Seçin
Kalınlığa bağlı olarak kritik minimum delik çapı, flanş boyu ve yırtılma çentiği ölçüleri anında güncellenir.
Minimum Delik Çapı (d ≥ t)
d_min ≥ 1.0 × t (Paslanmazda ≥ 1.2 × t)Delik çapı (d), sac kalınlığından (t) küçük olmamalıdır.
Sac kalınlığından küçük deliklerde lazer patlatma (pierce) nozul sıçramasına, cüruf dolmasına ve fiber lazer optik lens hasarına yol açar. Kalınlıktan küçük delikler delinecekse matkapla veya punch ile işlenmelidir.
Delik - Büküm Çizgisi Güvenli Mesafesi
Mesafe ≥ 2.5 × t + rDelik kenarı ile büküm radyüs teğeti arasında en az 2.5t mesafe olmalıdır.
Büküm deformasyon bölgesi (plastik akma) deliğe çok yakın olursa, abkant büküldüğünde dairesel delik ovallik kazanır veya yırtılır.
Delik - Sac Kenarı Emniyet Mesafesi
Kenar Payı ≥ 1.5 × tDelik ile dış kenar arasında en az 1.5t sac payı bulunmalıdır.
Sacın dış kenarına çok yakın delikler lazer kesim sırasında aşırı ısıdan dolayı dış kenarın dışa doğru şişmesine veya patlamasına neden olur.
İki Delik Arası Et Kalınlığı
Et Payı ≥ 2.0 × tİki delik arasındaki et payı en az 2 kat sac kalınlığı olmalıdır.
Aşırı yakın deliklerde iki delik arasındaki ince sac şerit kesim ısısından dolayı bükülebilir, kaynaklanabilir veya aşırı çapak bırakabilir.
Minimum Büküm Flanş Yüksekliği (b)
b_min ≥ (V Kanal Genişliği / 2) + 2 mm ≈ 4tBüküm flanşı, abkant V kanalının üzerinde kaymadan duracak boyda olmalıdır.
V kanal açıklığının yarısından kısa büküm flanşları büküm sırasında V yarığının içine düşer; parça eğri bükülür veya abkantta ezilir.
Bükümde Yırtılma Çentiği (Bend Relief)
Genişlik ≥ t, Derinlik ≥ r + tKısmi bükümlerde yırtılma çentiği genişliği ≥ t, derinliği ≥ r + t olmalıdır.
Sacın yalnızca bir bölümü bükülürken komşu sac yırtılma çentiği ile ayrılmazsa, büküm köşesinde sac kontrolsüz şekilde yırtılır ve çatlar.
Hadde / Lif Yönüne Dik Büküm (Grain Direction)
Büküm Eksen Açısı: 45° - 90° (Haddeye paralel bükümden kaçının)Kritik ve dar açılı bükümler hadde yönüne dik (90°) veya 45° açıyla yapılmalıdır.
Sac levhalar haddehaneden çıkarken lifli yapı kazanır. Büküm çizgisi liflere paralel olursa büküm sırtı dıştan boylu boyunca çatlar veya kırılır.
Standart İç Büküm Radyüsü (r ≥ t)
r_ic ≥ 1.0 × t (Yumuşak çelikte 0.8t - 1t, Alüminyumda ≥ 1.5t)Tasarımda seçilen iç radyüs, takım kütüphanesindeki bıçak ucuyla uyumlu olmalıdır.
Sıfır radyüslü (keskin) iç köşe tasarımı imkansızdır; abkant bıçağı sacı keser. Doğru K-faktörü ve açınım formülü için gerçekçi radyüs seçilmelidir.
Plaka Üzeri Parça Arası Emniyet Mesafesi
Parça Arası ≥ 1.0 × t (min. 3 mm)Nesting yerleşiminde parçalar arasında en az 1t - 1.5t et payı kalmalıdır.
Birbirine çok yakın yerleştirilen parçalarda ilk parçanın kesim ısısı ikincisinin kenarını yakar veya ortak hat kesimi yoksa çapak birbirine kaynar.
Küçük Parçalarda Mikro Eklem (Micro-Joint / Tab)
Genişlik: 0.4 mm - 1.0 mm (Sac kalınlığına göre)100x100 mm'den küçük veya devrilme riski olan parçalara mikro eklem konulmalıdır.
Lazer ızgarasından aşağı düşmeyen veya ızgara arasına sıkışıp yukarı kalkan küçük parçalar lazer kesim kafasına çarpar ve seramik kafa hasarına yol açar.
Parça Dışından Güvenli Patlatma (Lead-in Girişi)
Giriş Uzunluğu ≥ 1.5 × t (Teğetsel veya yay girişi)Kesim girişi (lead-in) doğrudan parça konturundan değil, hurda bölgesinden yapılmalıdır.
İlk lazer patlatması (piercing) krater şeklinde cüruf ve çapak bırakır. Doğrudan parça konturundan girilirse parça kenarında çentik ve çapak kalır.
Keskin İç Köşelerde Radyüs veya Tahliye
R_ic ≥ 0.5 × tİç 90° köşelerde en az R=0.5t radyüs veya köşe tahliye deliği verilmelidir.
Lazer kafası 90° iç köşede yavaşlarken aşırı ısı birikir (köşe yanması). Köşe radyüsü veya köşe rampası (corner ramp) hızı korur ve yanmayı engeller.
Elektrostatik Toz Boya / Galvaniz Kaplama Payı
Delik Toleransı: +0.2 mm ila +0.4 mm (Toz boya her yüzeye ~60-100 µm ekler)Boyanacak veya kaplanacak geçme deliklerinde boya film kalınlığı düşülmelidir.
Toz boya yapıldıktan sonra cıvataların ve geçme pimlerinin deliklere girmemesi fason sac işleme sektörünün en sık karşılaştığı revizyon sebebidir.
Geçmeli Kilit (Tab & Slot) Montaj Toleransı
Slot Genişliği = t + 0.3 mm; Slot Uzunluğu = Tırnak + 0.4 mmKaynak fikstürsüz geçmeli tırnaklarda slot boyu tırnaktan 0.3 - 0.5 mm büyük olmalıdır.
Lazer kesim kerf genişliği ve sac kalınlığı hadde toleransı (±0.15 mm) hesaba katılmadığında tırnaklar yuvaya girmez veya kaynakta çarpılır.
A4 formatında standart lazer kesim ve büküm iş emri çıktısı alır.
SigmaNEST CAD Clean-up modülü, açık konturları ve mükerrer çizgileri tek tıkla otomatik onarır.
Canlı Demo Talep EdinBDT YAZILIM & CAD/CAM ÇÖZÜMLERİ
SigmaNEST Türkiye Yetkili Distribütörü | Atölye İmalat & Kalite Takip Formu
İmalat Öncesi DFM Tasarım Kontrol Raporu
Doğrulama Skoru: %0 (Kritik Riskli)| Durum | Kritik İmalat Kuralı | Standart / Formül | Olası Hata / Risk |
|---|---|---|---|
| ✗ RİSK | Minimum Delik Çapı (d ≥ t) | d_min ≥ 1.0 × t (Paslanmazda ≥ 1.2 × t) | Nozul hasarı, delik içinde koniklik ve erime, çapaklı kenar. |
| ✗ RİSK | Delik - Büküm Çizgisi Güvenli Mesafesi | Mesafe ≥ 2.5 × t + r | Ovallenen delik, cıvata takılamaması, montaj hatası. |
| ✗ RİSK | Delik - Sac Kenarı Emniyet Mesafesi | Kenar Payı ≥ 1.5 × t | Kenar şişmesi, deformasyon, estetik ve tolerans kaybı. |
| ✗ RİSK | İki Delik Arası Et Kalınlığı | Et Payı ≥ 2.0 × t | İnce köprü yanması, çapak ve tolerans kaybı. |
| ✗ RİSK | Minimum Büküm Flanş Yüksekliği (b) | b_min ≥ (V Kanal Genişliği / 2) + 2 mm ≈ 4t | Kalıba düşme, açı sapması, parçanın bükülememesi. |
| ✗ RİSK | Bükümde Yırtılma Çentiği (Bend Relief) | Genişlik ≥ t, Derinlik ≥ r + t | Köşe yırtılması, yapısal zayıflık ve boya tutmama. |
| ✗ RİSK | Hadde / Lif Yönüne Dik Büküm (Grain Direction) | Büküm Eksen Açısı: 45° - 90° (Haddeye paralel bükümden kaçının) | Büküm sırtında mikro çatlaklar, yük altında kırılma. |
| ✗ RİSK | Standart İç Büküm Radyüsü (r ≥ t) | r_ic ≥ 1.0 × t (Yumuşak çelikte 0.8t - 1t, Alüminyumda ≥ 1.5t) | Yanlış açınım ebatları, montajda delik kaçıklıkları. |
| ✗ RİSK | Plaka Üzeri Parça Arası Emniyet Mesafesi | Parça Arası ≥ 1.0 × t (min. 3 mm) | Yanma, köprü erimesi, cüruf ve parça deformasyonu. |
| ✗ RİSK | Küçük Parçalarda Mikro Eklem (Micro-Joint / Tab) | Genişlik: 0.4 mm - 1.0 mm (Sac kalınlığına göre) | Kafa çarpması, lens kırılması, otomatik tezgahlarda gece vardiyası duruşu. |
| ✗ RİSK | Parça Dışından Güvenli Patlatma (Lead-in Girişi) | Giriş Uzunluğu ≥ 1.5 × t (Teğetsel veya yay girişi) | Kenar çentiği, ölçü kaybı, taşlama işçiliği gereksinimi. |
| ✗ RİSK | Keskin İç Köşelerde Radyüs veya Tahliye | R_ic ≥ 0.5 × t | Köşe erimesi, çatlama ve gerilme yığılması. |
| ✗ RİSK | Elektrostatik Toz Boya / Galvaniz Kaplama Payı | Delik Toleransı: +0.2 mm ila +0.4 mm (Toz boya her yüzeye ~60-100 µm ekler) | Boyalı parçayı matkapla delme zorunluluğu, boya atması, müşteri iadesi. |
| ✗ RİSK | Geçmeli Kilit (Tab & Slot) Montaj Toleransı | Slot Genişliği = t + 0.3 mm; Slot Uzunluğu = Tırnak + 0.4 mm | Montajda çekiçleme, taşlama işçiliği veya gevşek kaynak boşluğu. |
Sac Metal İmalatında En Çok Yapılan 4 Kritik Hata ve Çözümleri
1Büküm Çizgisine Çok Yakın Delikler
Abkant büküm sırasında sacın akma bölgesi deforme olur. Büküm radyüsüne 2.5t'den yakın delikler elipsleşir. Çözüm: Delik ile büküm arasına rahatlatma kanalı açmak veya deliği bükümden sonra delmektir.
2Yetersiz Büküm Flanş Boyu
Tasarımcılar genellikle parçanın abkant alt V kanalının üzerinde durması gerektiğini unutur. V kanalının yarısından kısa flanşlar kalıbın içine kayar. Çözüm: Minimum flanş formülüne (b ≥ V/2 + 2 mm) sadık kalmaktır.
3Hadde (Lif) Yönüne Paralel Büküm
Sac levha haddelenirken lifler oluşur. Liflere paralel bükülen saclar mikro çatlaklarla kırılır. Çözüm: SigmaNEST nesting yaparken kritik parçalara “Hadde Açısı Kilidi” tanımlayarak parçayı 90° büküm ekseninde yerleştirmektir.
4Mikro Eksiz Küçük Parça Kesimi
Lazer ızgarasında devrilen parçalar dakikada 100+ metre hızla hareket eden lazer kafasına çarpar. Çözüm: 150 mm altındaki parçalara otomatik mikro kaynak (Micro-tab) atayarak plaka üzerinde sabit tutmaktır.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S)
Sac metalde DFM (Design for Manufacturing) ne anlama gelir?
DFM, parçanın henüz CAD tasarım aşamasındayken tezgah imkanları, büküm kalıpları ve lazer kesim fiziği göz önüne alınarak tasarlanmasıdır. DFM kurallarına uyulduğunda revizyonlar, kafa çarpmaları ve büküm yırtılmaları sıfırlanır.
Delik çapı neden sac kalınlığından (t) küçük olmamalıdır?
Lazer ilk patlatma yaparken (piercing) sıvı metal yukarı doğru sıçrar. Sac kalınlığından dar deliklerde bu cüruf nozul içine dolar veya optik koruyucu camı kirletir. Ayrıca deliğin alt tarafında koniklik ve çapak oluşur.
Kısmi bükümlerde yırtılma çentiği (Bend Relief) bırakılmazsa ne olur?
Büküm yapılan yüzey ile bükülmeyen komşu sac arasında çentik açılmazsa, büküm gerilimi sacı rastgele bir hat boyunca yırtar. Bu durum parçanın mukavemetini düşürür ve estetik bozukluğa neden olur.
SigmaNEST hatalı CAD dosyalarını otomatik düzeltebilir mi?
Evet. SigmaNEST CAD Clean-up modülü; açık konturları otomatik birleştirir, üst üste çizilmiş mükerrer çizgileri eler, 0 mm yayları temizler ve büküm açınımlarını 3D CAD modellerinden (Solid Edge vb.) sıfır hata ile içeri aktarır.